BotaLajmet e fundit

Çfarë është sistemi i kredisë sociale në Kinë dhe si funksionon ai ?

E dini kur e vlerësojmë një hotel apo restorant që kemi vizituar me një deri në pesë yje? Kina ka testuar prej shtatë vitesh një sistem të ngjashëm që nuk gjykon ndërtesat dhe vendet, por njerëzit: quhet sistemi i kreditimit social (SCS), dhe vitet e fundit ka qenë objektiv i kritikave të shumta nga bota perëndimore.

Synimi i sistemit është të “nxisë veprimet e mira” duke caktuar kredite dhe të dekurajojë të këqijat duke i hequr ato. Një nga gabimet kryesore shpjeguese të kryera nga media vitet e fundit është ngatërrimi i versioneve korporative dhe private të sistemit të kreditimit me atë zyrtar të qeverisë. Në projektet private si ai i Sesame Credit, i cili krenohet me 400 milionë përdorues, gjykohen zakonet më të ndryshme: nga përdorimi i video-lojërave deri te të qenit prindër.

SCS u përdor gjithashtu gjatë Covid-it për të identifikuar dhe gjobitur ata që nuk respektuan masat kufizuese: në shumë qytete, ata që shkelën karantinën dhe refuzuan t’u matej temperatura e trupit u shtuan në listën e zezë. Nga ana tjetër, sistemi ka shërbyer edhe për pezullimin e përkohshëm të borxheve të kompanive dhe qytetarëve gjatë emergjencës shëndetësore, si dhe për të lejuar kompanitë të vonojnë pagesat e punonjësve pa u gjobitur.

Pjesëmarrja në sistemet e kredive sociale private ose shtetërore është teknikisht vullnetare, por ka stimuj për ata që vendosin të bashkohen dhe dekurajues për ata që refuzojnë të marrin pjesë.

Ideja është që SCS do të zgjerohet në mbarë vendin një ditë dhe që çdo shtetas kinez të lidhet me një numër identifikimi, të lidhur me një regjistër personal, për t’u përdorur për të kontrolluar “rekordin e sjelljes” të tyre kur blejnë një biletë avioni ose nxjerr një hipotekë: ata që i detyrohen qeverisë, për shembull, nuk do të mund ta bëjnë asnjërën nga të dyja.

Megjithatë, rreziku është që SCS të bëhet mjeti i censurës dhe kontrollit të një qeverie që tashmë është mjaft autoritare dhe e pavullnetshme për lirinë e mendimit: vetëm mendoni për rastin e Liu Hu, një gazetar që denoncoi korrupsionin e qeverisë dhe që për këtë ka u arrestua, u gjobit dhe tani është në listën e zezë; ai nuk mund të udhëtojë, të blejë një shtëpi apo të marrë një hipotekë. Zgjidhja? Paguani qeverinë ose gjykohuni në gjykatë.

Një frikë tjetër është se SCS mund të përkeqësojë pabarazitë sociale, duke ndarë shoqërinë dhe duke krijuar klasa të të margjinalizuarve. SCS është vetëm mjeti më i fundit i kontrollit të përdorur nga qeveria kineze për të monitoruar sjelljen e qytetarëve të saj: në një taksi, në rrugë, në supermarket, dikush vëzhgohet gjithmonë nga syri i kamerave (170 milionë në të gjithë vend), që falë njohjes së fytyrës janë në gjendje të identifikojnë një person në vetëm shtatë minuta kudo që janë.

Related Articles

Leave a Reply

Back to top button